🏗️ बांधकाम कामगार योजना 2025: ऑनलाईन नूतनीकरण (Renewal), पात्रता, कागदपत्रे आणि 30+ फायदे – संपूर्ण माहिती

शेवटचे अपडेट: नोव्हेंबर 2025 | विभाग: कामगार कल्याण मंडळ

महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ (Mahabocw) हे राज्यातील असंघटित क्षेत्रातील कामगारांसाठी एक वरदान आहे. गवंडी काम, बिगारी, प्लंबिंग, पेंटिंग, वेल्डिंग, किंवा रस्ते बांधकाम करणाऱ्या कामगारांना या योजनेचा थेट लाभ मिळतो. पण, अनेकांना माहिती नसल्यामुळे ते वेळेवर कार्ड रिन्यू करत नाहीत आणि ऐनवेळी मदतीपासून वंचित राहतात. आज आपण पाहणार आहोत की, घरबसल्या मोबाईलवरून किंवा लॅपटॉपवरून नूतनीकरण कसे करायचे? 90 दिवसांचा दाखला कसा मिळवायचा? आणि नेमके कोणते नवीन फायदे 2025 मध्ये मिळणार आहेत?

📊 कामगार नूतनीकरण 2025: ठळक बाबी

💰 नूतनीकरण केल्यावर मिळणारे मोठे फायदे (Benefits)

जर तुमचे कार्ड ‘Active’ असेल, तर तुम्हाला खालीलप्रमाणे विविध 30 हून अधिक कल्याणकारी योजनांचा लाभ घेता येतो. हे लाभ मिळवण्यासाठी नूतनीकरण अनिवार्य आहे.

1. शैक्षणिक सहाय्य (Education Assistance)

बांधकाम कामगारांच्या मुलांच्या शिक्षणासाठी सरकार भक्कम मदत करते. जेणेकरून कामगारांची मुले शिकून मोठी व्हावीत.

• पहिली ते सातवी: प्रति वर्ष ₹2,500 शिष्यवृत्ती.
• आठवी ते दहावी: प्रति वर्ष ₹5,000 शिष्यवृत्ती.
• अकरावी आणि बारावी: प्रति वर्ष ₹10,000 शिष्यवृत्ती.
• पदवी (Degree/Diploma): ₹20,000 प्रति वर्ष.
• वैद्यकीय/अभियांत्रिकी (Medical/Engineering): ₹1,00,000 पर्यंत मदत.

2. विवाह आणि घरकुल योजना

• लग्नासाठी मदत: नोंदणीकृत कामगाराच्या स्वतःच्या पहिल्या विवाहासाठी ₹30,000 रुपये दिले जातात.
• घर बांधण्यासाठी मदत: कामगाराला स्वतःचे पक्के घर बांधण्यासाठी ₹2,00,000 (दोन लाख) रुपयांपर्यंत अर्थसहाय्य मिळते.

3. आरोग्य आणि विमा सुरक्षा

• नैसर्गिक मृत्यू: दुर्दैवाने कामगाराचा नैसर्गिक मृत्यू झाल्यास वारसाला ₹2,00,000 रुपये मिळतात.
• अपघाती मृत्यू: कामाच्या ठिकाणी किंवा इतर अपघाती मृत्यू झाल्यास ₹5,00,000 रुपये मिळतात.
• गंभीर आजार उपचार: हृदयविकार, कॅन्सर यांसारख्या आजारांसाठी ₹1 लाखांपर्यंत मदत.
• प्रसूती लाभ: महिला कामगारांना नैसर्गिक प्रसूतीसाठी ₹15,000 आणि सिझेरियनसाठी ₹20,000 मिळतात.

4. अत्यावश्यक वस्तू आणि अवजारे

सरकारकडून कामगारांना कामासाठी लागणारे साहित्य (Safety Kit) आणि जेवणाचा डबा, पाण्याची बाटली, व टॉर्च असलेली ‘पेटी’ (Tool Kit) दिली जाते. ही पेटी मिळवण्यासाठी देखील तुमचे कार्ड चालू असणे आवश्यक आहे.

✅ नूतनीकरणासाठी पात्रता (Eligibility for Renewal)

अर्ज करण्यापूर्वी तुम्ही पात्र आहात का हे तपासा. चुकीचा अर्ज केल्यास तो थेट बाद (Reject) होतो.

• वयाची अट: अर्जदाराचे वय 18 ते 60 वर्षांच्या दरम्यान असावे. 60 वर्षांनंतर नूतनीकरण होत नाही (त्यानंतर पेन्शन योजना लागू होऊ शकते).
• 90 दिवसांची अट (सर्वात महत्वाची): मागील 12 महिन्यांत कामगाराने बांधकाम क्षेत्रात किमान 90 दिवस काम केलेले असणे बंधनकारक आहे. याचा पुरावा म्हणून प्रमाणपत्र जोडावे लागते.
• जुनी नोंदणी: अर्जदार आधीच जिल्हा कामगार कार्यालयात नोंदणीकृत असावा.

📄 लागणारी कागदपत्रे (Required Documents)

ऑनलाइन फॉर्म भरताना खालील कागदपत्रे PDF किंवा JPG स्वरूपात तयार ठेवा:

1. 90 दिवसांचे कामाचे प्रमाणपत्र: हे प्रमाणपत्र कंत्राटदार (Contractor), महानगरपालिका अधिकारी, किंवा ग्रामसेवक यांच्या सही व शिक्क्यासह असावे. (नमुना-V फॉर्म).
2. आधार कार्ड: अपडेटेड आधार कार्ड.
3. जुने ओळखपत्र (Smart Card): किंवा जुन्या नूतनीकरणाची पावती.
4. बँक पासबुक: कामगाराच्या स्वतःच्या नावे (जॉइंट खाते नसावे, आणि बँक राष्ट्रीयीकृत असावी).
5. पासपोर्ट साईज फोटो: स्पष्ट दिसणारा.
6. रेशन कार्ड: कुटुंबियांची माहिती पडताळण्यासाठी.

💻 ऑनलाईन नूतनीकरण प्रक्रिया (Online Application Process)

तुम्ही स्वतः मोबाईलवरून किंवा सायबर कॅफेमध्ये जाऊन खालील स्टेप्स फॉलो करून अर्ज करू शकता:

स्टेप 1: वेबसाइटला भेट द्या

सर्वप्रथम mahabocw.in या अधिकृत वेबसाइटवर जा. ही सरकारची एकमेव अधिकृत साईट आहे.

स्टेप 2: ‘Workers’ टॅब निवडा

होमपेजवर वरच्या बाजूला ‘Workers’ हा पर्याय दिसेल. त्यामध्ये ‘Workers Registration / Renewal’ या लिंकवर क्लिक करा.

स्टेप 3: माहिती अपडेट करा

पुढील पेजवर ‘Update / Renewal’ हा पर्याय निवडा. तुमचा जुना नोंदणी क्रमांक (Registration No) टाका आणि ‘Proceed’ करा. तुमच्या रजिस्टर मोबाईलवर एक OTP येईल, तो टाकून व्हेरिफाय करा.

स्टेप 4: कागदपत्रे अपलोड करा (Document Upload)

आता तुमच्यासमोर तुमचा फॉर्म उघडेल. जर मोबाईल नंबर किंवा पत्ता बदलला असेल तर तो अपडेट करा. त्यानंतर ’90 दिवसांचे प्रमाणपत्र’ स्कॅन करून अपलोड करा. हे प्रमाणपत्र स्पष्ट दिसले पाहिजे.

स्टेप 5: फी भरा (Payment)

शेवटी, तुम्हाला नूतनीकरण कालावधी निवडायचा आहे.
1 वर्ष: ₹12
5 वर्ष: ₹60
ऑनलाइन पेमेंट (UPI/Net Banking) करा आणि मिळणारी पावती (Acknowledgement Receipt) डाउनलोड करा. ही पावती भविष्यासाठी खूप महत्वाची आहे.

❓ नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. बांधकाम कामगार नूतनीकरणाची फी किती आहे?

नूतनीकरणाची फी अत्यंत माफक आहे. 1 वर्षासाठी केवळ ₹12 आणि 5 वर्षांसाठी ₹60 आकारले जातात.

2. मी पासवर्ड विसरलो आहे, काय करावे?

वेबसाईटवर ‘Forgot Password’ चा पर्याय असतो. तिथे क्लिक करा आणि तुमचा आधार नंबर किंवा नोंदणी क्रमांक टाका. तुमच्या मोबाईलवर नवीन पासवर्ड येईल.

3. 90 दिवसांचे प्रमाणपत्र कोणाचे चालते?

जर तुम्ही खाजगी साईटवर काम केले असेल तर बिल्डर किंवा डेव्हलपरची सही चालते. जर तुम्ही सरकारी काम (उदा. रस्ते, विहिरी) केले असेल, तर ग्रामसेवक किंवा कनिष्ठ अभियंत्याची सही चालते.

4. माझे नूतनीकरण झाले आहे हे कसे ओळखावे?

तुम्ही Mahabocw च्या वेबसाईटवर जाऊन तुमचा नोंदणी क्रमांक टाकून स्टेटस तपासू शकता. जर तिथे ‘Active’ दिसत असेल, तर तुमचे काम झाले आहे.

5. नूतनीकरण न केल्यास काय नुकसान होईल?

नूतनीकरण न केल्यास तुमची नोंदणी रद्द होऊ शकते. त्यानंतर तुम्हाला मुलांची शिष्यवृत्ती, लग्नाचे पैसे किंवा पेटी मिळणार नाही. त्यामुळे मुदत संपण्याआधीच रिन्यू करणे शहाणपणाचे ठरते.