अपडेटेड: 21 नोव्हेंबर 2025
पीएम शौचालय योजना ऑनलाईन रजिस्ट्रेशन २०२६: ₹१२०००/- अनुदानासाठी SBM.gov.in वर अर्ज करण्याची संपूर्ण स्टेप-बाय-स्टेप प्रक्रिया!>
नमस्कार मित्रांनो, आजही आपल्या देशात अनेक गरीब कुटुंबांना खुल्या जागेत शौचास जावे लागते, ज्यामुळे त्यांना अनेक अडचणींना तोंड द्यावे लागते आणि आरोग्याच्या समस्याही वाढतात. पण काळजी करू नका! केंद्र सरकारने स्वच्छ भारत अभियान (ग्रामीण) अंतर्गत, ज्यांच्या घरी शौचालय (टॉयलेट) नाही, अशा कुटुंबांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची योजना पुन्हा सुरू केली आहे.
तुम्ही जर या योजनेसाठी अर्ज केला, तर सरकारकडून तुम्हाला नवीन शौचालय बांधण्यासाठी थेट तुमच्या बँक खात्यात ₹१२०००/- (बारा हजार रुपये) चे अनुदान मिळणार आहे!
या योजनेला ‘शौचालय योजना’ किंवा ‘free toilet scheme’ म्हणून ओळखले जाते. या पोस्टमध्ये, मी तुम्हाला एका सरकारी अधिकाऱ्याच्या (Verified Authority) भूमिकेतून सांगणार आहे की, SBM.gov.in या अधिकृत सरकारी वेबसाइटवर जाऊन पीएम शौचालय योजना ऑनलाईन रजिस्ट्रेशन २०२६ (Pm Sauchalay Yojana Online Registration 2026) करण्याची अचूक आणि सोपी प्रक्रिया काय आहे. तसेच, अर्ज केल्यानंतर पैसे मिळेपर्यंत काय करायचे, हे एका मार्गदर्शकाप्रमाणे (Consultant) समजावून सांगणार आहे.
🚽 स्वच्छ भारत अभियान (ग्रामीण) फेज-२: योजनेचे विश्लेषण आणि उद्देश
‘स्वच्छ भारत अभियान (ग्रामीण) फेज-२’ (SBM-G Phase II) चा मुख्य उद्देश केवळ शौचालय बांधणे हा नाही, तर गावांना ‘हागणदारीमुक्त प्लस’ (ODF Plus) बनवणे हा आहे. याचा अर्थ, बांधलेल्या शौचालयांचा वापर कायम ठेवणे आणि गावांमध्ये कचरा व सांडपाणी व्यवस्थापन (Solid and Liquid Waste Management – SLWM) करणे. पण तुमच्या-आमच्यासाठी, याचा अर्थ असा आहे की, सरकारने अजूनही ज्या कुटुंबांकडे शौचालय नाही, त्यांना मदत करण्यासाठी शौचालय योजना सुरू ठेवली आहे.
पात्रता निकष: तुम्ही अर्ज करू शकता का? (Eligibility Criteria)
मित्रांनो, या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी प्रत्येक सामान्य नागरिकाने खालील गोष्टींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे. तपासनीस म्हणून सांगतो, खालीलपैकी कोणतीही एक अट पूर्ण न झाल्यास अर्ज रद्द होऊ शकतो:
- तुम्ही ग्रामीण भागाचे रहिवासी असणे आवश्यक आहे. (शहरी भागासाठी वेगळी योजना आहे).
- तुमच्या कुटुंबाकडे स्वतःचे शौचालय नसावे. (यापूर्वी कोणत्याही सरकारी योजनेतून शौचालयाचे अनुदान घेतलेले नसावे).
- तुम्ही दारिद्र्य रेषेखालील (BPL) कुटुंबातून येत असाल किंवा SC/ST, लहान आणि सीमांत शेतकरी, भूमिहीन शेतमजूर, किंवा महिला-प्रमुख कुटुंब यांसारख्या ओळखल्या गेलेल्या गटांतून येत असाल.
- अर्ज करणाऱ्या व्यक्तीचे वय १८ वर्षांपेक्षा जास्त असावे.
- अर्जदाराचे बँक खाते आधार कार्डशी लिंक (DBT-Enabled) असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
✅ आवश्यक कागदपत्रे (Checklist)
ऑनलाईन अर्ज भरताना तुम्हाला खालील कागदपत्रे तयार ठेवावी लागतील. ही तुमची चेकलिस्ट आहे:
- आधार कार्ड: अर्ज करणाऱ्या कुटुंबाच्या प्रमुखाचे आधार कार्ड.
- मोबाईल नंबर: नोंदणीसाठी सक्रिय असलेला मोबाईल नंबर (हाच तुमचा लॉग-इन आयडी बनतो).
- बँक पासबुकची फोटो कॉपी (Scanned Copy):
- यामध्ये तुमचा IFSC कोड, बँक खाते क्रमांक आणि खातेदाराचे नाव स्पष्ट दिसावे.
- ही कॉपी अपलोड करावी लागते, म्हणून तिची डिजिटल प्रत तयार ठेवा.
- अर्जदाराचा पासपोर्ट साईज फोटो. (काही राज्यांमध्ये आवश्यक असतो).
📱 पीएम शौचालय योजना ऑनलाईन रजिस्ट्रेशन २०२६: अर्ज करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया
मी तुम्हाला सल्लागार म्हणून सांगतो, ही प्रक्रिया अत्यंत सोपी केली आहे. तुम्ही तुमच्या मोबाईलवरून किंवा कॉम्प्युटरवरून काही मिनिटांत PM sauchalay yojana online registration 2026 पूर्ण करू शकता. यासाठी तुम्हाला कुठेही जाण्याची गरज नाही!
H3: स्टेप-१: सिटीझन रजिस्ट्रेशन (नोंदणी) करणे
सर्वात आधी, स्वच्छ भारत मिशन (ग्रामीण) च्या अधिकृत सरकारी संकेतस्थळावर (Official Government Website) जा: SBM.gov.in. दुसऱ्या कोणत्याही बनावट वेबसाइटवर अर्ज करू नका, अन्यथा तुम्ही फसवले जाल.
(टीप: ‘स्वच्छ भारत मिशन’ पोर्टलवर, ‘Citizen Corner’ किंवा ‘A04 – IHHL’ (Individual Household Latrine) ॲप्लिकेशन या पर्यायावर क्लिक करा, किंवा थेट रजिस्ट्रेशन लिंक शोधा.)
- वेबसाइटवर ‘Citizen Registration’ पर्याय निवडा.
- येथे तुमचा सक्रिय मोबाईल नंबर (हाच तुमचा लॉग-इन आयडी बनेल), तुमचे पूर्ण नाव (आधार कार्डानुसार), लिंग (Gender), पत्ता (Address) आणि राज्य भरा.
- शेवटी, स्क्रीनवर दिसणारा ‘Security Code’ (कॅप्चा) टाकून ‘Submit’ बटनावर क्लिक करा.
तपासनीस टीप: तुमचा मोबाईल नंबर आणि आधार कार्डवरील नाव तंतोतंत जुळत आहे का, हे तपासा. छोटी चूकसुद्धा अर्ज फेटाळण्यास कारणीभूत ठरू शकते.
नोंदणी (Registration) झाल्यावर, तुम्हाला लॉग-इन करण्यासाठी एक पासवर्ड (चार अंकी पिन) तुमच्या मोबाईलवर SMS द्वारे मिळेल.
- आता वेबसाइटवर परत जा आणि ‘Citizen Login’ वर क्लिक करा.
- लॉग-इन आयडी म्हणून तुमचा मोबाईल नंबर वापरा आणि SMS मध्ये आलेला पासवर्ड टाका.
- तुम्ही लॉग-इन झाल्यावर, तुम्हाला तुमचा पासवर्ड बदलण्याचा पर्याय मिळेल. सुरक्षिततेसाठी नवीन पासवर्ड सेट करा.
H3: स्टेप-२: शौचालय अनुदानासाठी अर्ज (Application Form) भरणे
लॉग-इन केल्यानंतर, डाव्या बाजूला किंवा मुख्य डॅशबोर्डवर ‘New Application’ (नवीन अर्ज) हा पर्याय दिसेल. त्यावर क्लिक करून अर्ज भरा.
- जिल्हा (District) आणि ब्लॉक (Block) निवडा.
- तुमचे ग्रामपंचायत (Gram Panchayat) आणि गाव (Village) निवडा.
- लाभार्थीचा तपशील (Beneficiary Details): आधार कार्डवरील नाव, आधार नंबर भरा. (येथे ‘Verify Aadhaar’ वर क्लिक करून माहिती सत्यापित करणे आवश्यक आहे.)
सरकारी अधिकारी टीप: तुमची ‘Verification’ प्रक्रिया येथेच सुरू होते. तुम्ही दिलेला आधार नंबर सरकारी डेटाबेसमध्ये तपासला जातो.
ही सर्वात महत्त्वाची पायरी आहे. ₹१२०००/- चे अनुदान याच खात्यात जमा होणार आहे.
- बँकेचे नाव (Bank Name) निवडा.
- तुमचा IFSC कोड अचूक भरा. (कोड भरताच, बँकेचे नाव, शाखा आणि पत्ता आपोआप दिसतो.)
- खाते क्रमांक (Account Number) दोनदा भरा.
- शेवटी, बँक पासबुकच्या पहिल्या पानाची स्कॅन कॉपी अपलोड करा. (फाईलचा आकार साधारणपणे १०० KB च्या आत असावा.)
तपासनीस इशारा: बँक खाते क्रमांक आणि IFSC कोड टाकताना कोणतीही चूक करू नका. तसेच, पासबुकची कॉपी स्पष्ट आणि वाचता येईल अशीच अपलोड करा, अन्यथा अर्ज तात्काळ रद्द होईल.
सर्व माहिती अचूकपणे भरल्याची खात्री करा. त्यानंतर ‘Apply’ किंवा ‘Submit’ बटनावर क्लिक करा.
अर्ज यशस्वीरित्या सबमिट झाल्यावर, तुम्हाला एक Application ID (उदाहरणार्थ: IHHL2025XXXXXX) मिळेल. हा आयडी जपून ठेवा. या आयडीच्या मदतीनेच तुम्ही तुमच्या अर्जाची स्थिती (Status) तपासू शकता.
⏳ अर्ज केल्यानंतर पुढील प्रक्रिया आणि ₹१२००० कधी मिळणार?
अर्ज भरण्याची प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे, पण काम संपले नाही. आता सल्लागार/मार्गदर्शक म्हणून मी तुम्हाला सांगतो की पुढील टप्प्यात काय होते आणि तुमच्या हातात ₹१२०००/- कधी येतील.
१. अर्जाचे व्हेरिफिकेशन आणि ग्रामसेवकांची भेट
एकदा तुम्ही shauchalay yojana form भरून ऑनलाईन सबमिट केल्यानंतर, तो अर्ज तुमच्या तालुका (Block) आणि ग्रामपंचायत स्तरावर पाठवला जातो.नंतर pm sauchalay yojana list लागते ही प्रक्रिया अशी असते:
- तालुका/जिल्हा स्तरावर छाननी (Screening): तुमचे कागदपत्रे आणि पात्रता निकष तपासले जातात.
- ग्रामसेवकाद्वारे तपासणी (Physical Verification): यानंतर तुमच्या ग्रामसेवकांना किंवा पंचायत समितीच्या अधिकाऱ्यांना तुमच्या घरी भेट देण्यासाठी सांगितले जाते.
- उद्देश: ते तुमच्या घरी खरोखर शौचालय नाही याची खात्री करतात आणि तुम्ही दिलेल्या माहितीची (नाव, पत्ता, बँक तपशील) तपासणी करतात.
- तुम्हाला काय करायचे आहे: ग्रामसेवक भेटायला आल्यावर त्यांना सहकार्य करा. त्यांनी विचारलेली कागदपत्रे (उदा. आधार कार्डची मूळ प्रत, बँक पासबुक) दाखवा.
२. अनुदानाची रक्कम आणि बँक खाते (DBT)
व्हेरिफिकेशन (Verification) यशस्वी झाल्यानंतर, तुमचा अर्ज ‘Approve’ (मंजूर) केला जातो आणि शौचालयाच्या बांधकामासाठी ₹१२०००/- चे अनुदान थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा केले जाते. ही रक्कम ‘DBT’ (Direct Benefit Transfer) द्वारे येते, त्यामुळे तुमचे बँक खाते आधारशी लिंक आणि सक्रिय असणे अनिवार्य आहे.
⭐ तपासनीस सल्ला: तुमचे काम कधी सुरू करावे?
तुम्ही ऑनलाईन pm sauchalay yojana online form Apply प्रक्रिया पूर्ण केल्यावर लगेचच बांधकामाला सुरुवात करू नका.
तुम्ही प्रतीक्षा करावी: तुमचा अर्ज अधिकृतपणे मंजूर (Approved) झाल्याची आणि ग्रामसेवकांनी भौतिक तपासणी (Physical Verification) केल्याची खात्री करा. मंजुरी मिळाल्यावर लगेच बांधकाम सुरू करा. यामुळे वेळेवर अनुदान मिळण्यास मदत होते.
— तुम्ही ‘स्वच्छ भारत मिशन’ ग्रामीण फेज-२ च्या अधिकृत मार्गदर्शक तत्त्वांसाठी (Guidelines) या सरकारी वेबसाइटला भेट देऊ शकता: स्वच्छ भारत मिशन (ग्रामीण) —
❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न १: पीएम शौचालय योजना ऑनलाईन रजिस्ट्रेशन २०२६ प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर स्टेटस (Status) कसा तपासायचा?
उत्तर: तुम्ही SBM.gov.in वेबसाइटवर लॉग-इन करा आणि डॅशबोर्डवर ‘View Application Status’ (अर्जाची स्थिती पहा) या पर्यायावर क्लिक करा. तुम्ही नोंदणी करताना मिळालेला Application ID टाकूनही स्टेटस तपासू शकता. स्टेटस ‘Application Approved’ (अर्ज मंजूर) दिसल्यास, लवकरच अनुदान जमा होईल.
प्रश्न २: जर माझ्या आधार कार्ड आणि बँक खात्याच्या नावात फरक असेल तर काय?
उत्तर: सरकारी अधिकारी म्हणून सांगतो, हा एक सामान्य अडथळा आहे. अनुदानाची रक्कम DBT द्वारे येते आणि DBT साठी आधार कार्ड आणि बँक खात्यावरील नाव एकच असणे आवश्यक आहे. जर फरक असेल, तर त्वरित बँकेत किंवा आधार केंद्रात जाऊन नाव दुरुस्त करून घ्या. अन्यथा, तुमचा अर्ज रद्द होईल किंवा अनुदान अडकून राहील.
प्रश्न ३: मला अनुदान मिळाल्यावर लगेच बांधकाम सुरू करायचे आहे का?
उत्तर: नाही. अर्ज केल्यानंतर ग्रामसेवक भेटून तपासणी करतील. त्यानंतर तुमचा अर्ज मंजूर होईल. अर्ज मंजूर झाल्यावरच तुम्ही बांधकामाला सुरुवात करा. काही ठिकाणी, बांधकामासाठी पहिला हप्ता (Part Payment) येतो आणि बांधकाम पूर्ण झाल्यावर दुसरा हप्ता मिळतो. SBM application मंजूर झाल्याची खात्री करूनच पुढे जा.
प्रश्न ४: मी शहरी भागात राहतो, मला या योजनेचा लाभ घेता येईल का?
उत्तर: नाही. ‘स्वच्छ भारत मिशन (ग्रामीण)’ अंतर्गत ही योजना केवळ ग्रामीण (गावांमध्ये) भागातील लोकांसाठी आहे. शहरी भागातील नागरिकांनी त्यांच्या संबंधित नगरपरिषद (Nagar Parishad) किंवा महानगरपालिकेच्या (Mahanagar Palika) ‘स्वच्छ भारत मिशन (शहरी)’ योजनेअंतर्गत अर्ज करावा लागतो. प्रक्रिया समान असते, फक्त वेबसाइट वेगळी असू शकते.
प्रश्न ५: शौचालय योजनेसाठी ऑनलाईन अर्ज करायची शेवटची तारीख कोणती आहे?
उत्तर: SBM-G फेज-२ योजना २०२०-२१ ते २०२५-२६ या कालावधीत मिशन मोडवर लागू केली जात आहे. त्यामुळे सद्यस्थितीत, ही योजना सुरू आहे आणि अर्ज करण्याची कोणतीही ठराविक अंतिम तारीख (Deadline) निश्चित केलेली नाही. ज्यांच्याकडे शौचालय नाही, त्यांनी लवकरात लवकर sauchalay yojana list,sauchalay yojana online form हे जाणून घेऊन अर्ज करावा. सरकारी निधी संपण्यापूर्वी अर्ज करणे महत्त्वाचे आहे.
⭐ निष्कर्ष: ₹१२००० मिळवण्याची सुवर्णसंधी सोडू नका!
मित्रांनो, तुम्ही पाहिले की शौचालय योजना ऑनलाईन रजिस्ट्रेशन २०२६ करण्याची प्रक्रिया किती सोपी आहे. एका सामान्य नागरिकाचा मित्र म्हणून, माझा तुम्हाला कळकळीचा सल्ला आहे की, जर तुमच्या घरी शौचालय नसेल, तर लगेच SBM.gov.in वर जाऊन नोंदणी करा आणि ₹१२०००/- अनुदानाचा लाभ घ्या.
या योजनेमुळे केवळ कुटुंबाचे आरोग्यच सुधारणार नाही, तर महिला आणि मुलींची सुरक्षितता आणि सन्मानही वाढेल. सरकारी योजना (Sarkari Yojana) क्लिष्ट वाटू शकतात, पण योग्य मार्गदर्शकाने (Consultant/Guide) त्या पूर्ण करता येतात.
तुम्ही sbm apply online करण्याची प्रक्रिया पूर्ण केल्यानंतर, आणि Pm sauchalay yojana list लागेल आणि नंतर आपल्या ग्रामसेवकांना एकदा भेटून अर्ज जमा केल्याची माहिती द्या, जेणेकरून व्हेरिफिकेशन प्रक्रिया जलद होईल. वेळेवर मिळालेले अनुदान तुमचे काम लवकर पूर्ण करेल.
👉 तुम्हाला अर्ज भरताना किंवा लॉग-इन करताना कोणतीही अडचण येत असेल, तर खाली कमेंटमध्ये तुमचा प्रश्न नक्की विचारा. मी एक तज्ज्ञ म्हणून तुम्हाला मदत करेन.
ही महत्त्वाची माहिती इतरांनाही शेअर करा, जेणेकरून कोणीही या योजनेच्या लाभापासून वंचित राहणार नाही!
📲 WhatsApp वर शेअर करा ✈️ Telegram वर शेअर करा 👍 Facebook वर शेअर करा
