NREGA Job Card KYC: तुमचे जॉब कार्ड रद्द (Deactivate) होण्यापासून वाचवा! 2025-26 ची संपूर्ण प्रक्रिया, ॲप्स आणि सविस्तर माहिती
तुमचे मनरेगा (MGNREGA) जॉब कार्ड बनवलेले आहे का? तुम्ही तुमच्या गावातील कामावर जाता, पण तुमचे पैसे वेळेवर खात्यात जमा होत नाहीत का? किंवा, सर्वात वाईट म्हणजे, तुमचे जॉब कार्ड अचानक ‘डीएक्टिव्हेट’ (Deactivate) किंवा रद्द केले जाईल अशी भीती तुम्हाला वाटत आहे का?
जर तुमचे उत्तर ‘हो’ असेल, तर हा लेख तुमच्यासाठीच आहे. भारत सरकार सध्या देशभरात NREGA Job Card KYC (जॉब कार्ड केवायसी) मोहीम वेगाने राबवत आहे. ज्या कामगारांची केवायसी पूर्ण होणार नाही, त्यांची जॉब कार्डे निष्क्रिय केली जातील आणि त्यांना भविष्यात NREGA अंतर्गत कोणतेही काम मिळणार नाही किंवा कामाचे पैसे मिळणार नाहीत.
पण ही nrega kyc नेमकी करायची कशी? यासाठी कोणते ॲप्स लागतात? ही केवायसी तुम्ही स्वतःच्या मोबाईलवरून करू शकता का? की तुम्हाला ग्रामपंचायत कार्यालयात जावे लागेल? आणि जर अधिकारी तुमचे ऐकत नसतील तर काय करावे?
चिंता करू नका! एका सरकारी योजनेचा तज्ज्ञ म्हणून (एक मित्र आणि मार्गदर्शक म्हणून), मी तुम्हाला या लेखात mgnrega kyc बद्दलची ‘अ’ पासून ‘ज्ञ’ पर्यंत सर्व माहिती देणार आहे. ही माहिती 100% अचूक, अधिकृत आणि तुमच्या कामाची आहे.
पुढील १०-१५ मिनिटे हा लेख काळजीपूर्वक वाचा. मी तुम्हाला खात्री देतो, हा लेख वाचल्यानंतर तुमच्या मनात NREGA KYC बद्दल एकही शंका उरणार नाही आणि तुम्ही तुमचे जॉब कार्ड रद्द होण्यापासून नक्कीच वाचवू शकाल.
NREGA eKYC म्हणजे नेमके काय? आणि सरकार हे का करत आहे?
अनेक कामगारांना वाटते की हा फक्त एक नवीन सरकारी नियम आहे. पण यामागे एक मोठे आणि महत्त्वाचे कारण आहे. चला, एका मित्राप्रमाणे सोप्या भाषेत समजावून घेऊ.
eKYC चा सोपा मराठी अर्थ
eKYC (Electronic Know Your Customer) म्हणजे ‘तुमच्या ग्राहकाला इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने ओळखा’. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, तुमच्या NREGA Job Card ला तुमच्या Aadhaar Card (आधार कार्ड) शी डिजिटल पद्धतीने जोडणे (लिंक करणे) आणि तुम्ही तीच व्यक्ती आहात हे सिद्ध करणे.
जेव्हा तुम्ही बँकेत खाते उघडता, तेव्हा तुम्ही जसे आधार कार्ड आणि पॅन कार्ड देता (ती झाली तुमची KYC), तसेच आता सरकारला खात्री करायची आहे की ज्या व्यक्तीच्या नावाने जॉब कार्ड आहे, तीच व्यक्ती काम करत आहे आणि त्याच व्यक्तीच्या खात्यात पैसे जात आहेत.
सरकारला याची गरज का पडली? (सल्लागार म्हणून विश्लेषण)
सरकार कोट्यवधी रुपये NREGA योजनेवर खर्च करते. पण यात अनेक त्रुटी होत्या. तुमची फसवणूक होऊ नये आणि सरकारी पैशाचा योग्य वापर व्हावा, यासाठीच ही mgnrega kyc मोहीम सुरू झाली आहे. याची मुख्य कारणे अशी:
- बोगस/डुप्लिकेट जॉब कार्ड्सना आळा: अनेक ठिकाणी, एकाच व्यक्तीच्या नावे दोन-तीन जॉब कार्ड्स होती. काही ठिकाणी अस्तित्वात नसलेल्या लोकांच्या नावे पैसे काढले जात होते. KYC मुळे, एका आधार कार्डवर एकच जॉब कार्ड लिंक होईल, ज्यामुळे हा भ्रष्टाचार पूर्णपणे थांबेल.
- थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) सक्तीचे करणे: सरकारला पैसे थेट तुमच्या आधार-लिंक असलेल्या बँक खात्यात पाठवायचे आहेत (याला APB – Aadhaar Payments Bridge म्हणतात). यामुळे मधल्या माणसाची (मध्यस्थ) गरज संपेल. NREGA KYC केल्याशिवाय DBT शक्य नाही.
- पारदर्शकता (Transparency) आणणे: कोणाला काम मिळाले, किती दिवस मिळाले, आणि पैसे कोणाच्या खात्यात गेले, याचा 100% अचूक हिशोब ठेवण्यासाठी ही प्रणाली आवश्यक आहे.
- नवीन हजेरी प्रणाली (NMMS): सरकारने आता NMMS (NREGA Mobile Monitoring System) ॲपद्वारे कामाच्या ठिकाणी दिवसातून दोनदा फोटोसह हजेरी (nrega attendance) घेणे सक्तीचे केले आहे. ही eKYC प्रक्रिया त्या डिजिटल हजेरी प्रणालीचाच एक महत्त्वाचा भाग आहे.
थोडक्यात, ही eKYC तुमच्याच फायद्याची आहे. यामुळे तुमचे पैसे सुरक्षित राहतील आणि योग्य व्यक्तीलाच काम मिळेल.
सर्वात मोठा गैरसमज: तुम्ही स्वतः eKYC करू शकता का?
स्पष्ट आणि थेट उत्तर: नाही!
इंटरनेटवर अनेक व्हिडिओ किंवा लेख तुम्हाला सांगतील की “घरी बसून NREGA KYC करा”. पण हे 100% चुकीचे आहे. NREGA Job Card eKYC करण्याची सुविधा सामान्य नागरिकाला (जॉब कार्ड धारकाला) दिलेली नाही.
ही प्रक्रिया फक्त आणि फक्त अधिकृत सरकारी कर्मचाऱ्यांमार्फतच (Assisted Mode) केली जाऊ शकते. त्यामुळे तुमचा वेळ वाया घालवू नका. तुम्हाला तुमच्या ग्रामपंचायतीत जावेच लागेल.
NREGA Job Card KYC कोण करू शकते? (अधिकृत माहिती)
आता तुमच्या मनात प्रश्न आला असेल की जर मी नाही करू शकत, तर हे काम नक्की कोणाचे आहे? चला, याची अधिकृत यादी पाहू.
ही eKYC करण्यासाठी सरकारकडून एक विशेष ‘Login ID’ आणि ‘Password’ दिलेला असतो. हा ID फक्त खालील अधिकृत व्यक्तींकडेच असतो:
- ग्राम रोजगार सेवक (Gram Rojgar Sevak – GRS)
- ग्राम विकास अधिकारी (Village Development Officer – VDO) / ग्रामसेवक
- ग्रामपंचायत ऑपरेटर (Panchayat Operator)
- सरपंच किंवा पंचायत सचिव (ज्यांना या कामासाठी अधिकृत केले गेले आहे)
या अधिकृत व्यक्तींना त्यांच्या मोबाईलमध्ये दोन सरकारी ॲप्स इन्स्टॉल करावी लागतात. याच ॲप्सद्वारे तुमची केवायसी केली जाते.
eKYC साठी लागणारे 2 सरकारी ॲप्स (हे अधिकारी वापरतील)
ही प्रक्रिया समजून घेण्यासाठी तुम्हाला या दोन ॲप्सची माहिती असणे गरजेचे आहे. म्हणजे जेव्हा तुम्ही ग्रामपंचायतीत जाल, तेव्हा अधिकारी काय करत आहेत हे तुम्हाला कळेल.
1. NMMS App (NREGA Mobile Monitoring System)
हे मुख्य ॲप आहे. याचा खरा उद्देश कामाच्या ठिकाणी मजुरांची डिजिटल हजेरी (nrega attendance) घेणे हा आहे. पण आता सरकारने याच ॲपमध्ये ‘eKYC Workers’ नावाचा एक नवीन विभाग (Module) जोडला आहे.
हे ॲप ‘दरवाजा’ (Door) आहे. अधिकारी यात त्यांच्या ID आणि Password ने लॉग इन करतात आणि तुमच्या जॉब कार्डची माहिती शोधतात.
2. Aadhaar FaceRD Service ॲप
हे दुसरे आणि सर्वात महत्त्वाचे ॲप आहे. हे ॲप थेट UIDAI (जी संस्था आधार कार्ड बनवते) चे आहे. हे ॲप म्हणजे ‘चावी’ (Key) आहे.
जेव्हा अधिकारी NMMS ॲपमध्ये तुमच्या नावावर क्लिक करतात, तेव्हा हे ‘Aadhaar FaceRD’ ॲप आपोआप उघडते. हे ॲप तुमच्या चेहऱ्याचा फोटो काढून तो आधारच्या डेटाबेसशी जुळवून पाहते आणि तुम्ही तीच व्यक्ती आहात हे सिद्ध करते.
तज्ज्ञांचे मत: चेहरा स्कॅन का? फिंगरप्रिंट (बोटांचे ठसे) का नाही?
हा एक खूप महत्त्वाचा मुद्दा आहे. NREGA मध्ये काम करणारे बहुतांश कामगार शेतात किंवा बांधकामावर कष्टकरी काम करतात. सततच्या कामामुळे त्यांच्या बोटांचे ठसे (Fingerprints) झिजलेले किंवा अस्पष्ट झालेले असतात.
जेव्हा फिंगरप्रिंट मशीनवर ठसे घेतले जातात, तेव्हा ते ‘मॅच’ होत नाहीत आणि KYC फेल होते. ही समस्या लाखो कामगारांसोबत होत होती. म्हणूनच, UIDAI ने हा नवीन ‘फेस ऑथेंटिकेशन’ (Face Authentication) मार्ग आणला.
तुमचा चेहरा हा तुमचा दुसरा ‘बायोमेट्रिक’ आहे. हे ॲप तुमचा चेहरा स्कॅन करते, तुम्ही ‘लाइव्ह’ (जिवंत) आहात की नाही हे तपासण्यासाठी तुम्हाला डोळ्यांची उघडझाप (Blinking) करायला सांगते, आणि तुमची ओळख पटवते. ही पद्धत फिंगरप्रिंटपेक्षा खूप सोपी आणि प्रभावी ठरत आहे.
ग्रामपंचायत स्तरावर NREGA Job Card eKYC करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया
चला, आता सर्वात महत्त्वाचा भाग पाहू. जेव्हा तुम्ही ग्रामपंचायतीत जाल, तेव्हा तुमची nrega kyc नक्की कशी होईल? ही संपूर्ण प्रक्रिया मी तुम्हाला स्टेप-बाय-स्टेप (Step-by-Step) सांगत आहे.
तुमची पूर्वतयारी (तुम्ही काय घेऊन जायचे?)
ग्रामपंचायतीत जाण्यापूर्वी, तुमच्याकडे खालील गोष्टी तयार असल्याची खात्री करा:
- तुमचे NREGA जॉब कार्ड: तुमच्या nrega job card number ची गरज पडेल. जर नंबर नसेल, तर तुमचे नाव सांगावे लागेल.
- तुमचे आधार कार्ड: पडताळणीसाठी सोबत ठेवा.
- जॉब कार्डमधील सर्व ‘सक्रिय’ सदस्य: जॉब कार्ड हे एका कुटुंबाचे असते. त्यातील जे-जे सदस्य कामावर जातात (Active Workers), त्या प्रत्येकाला स्वतः हजर राहून ही eKYC करणे अनिवार्य आहे. एका व्यक्तीने इतरांची केवायसी करता येत नाही.
अधिकाऱ्यांद्वारे होणारी eKYC प्रक्रिया (तुम्ही फक्त समोर उभे राहायचे आहे)
ही प्रक्रिया अधिकारी त्यांच्या मोबाईलवर करतील. ती खालीलप्रमाणे असेल:
-
लॉग इन करणे:
अधिकारी (उदा. ग्रामसेवक) त्यांच्या मोबाईलमध्ये NMMS (NREGA Mobile Monitoring System) ॲप उघडतील. ते त्यांचा अधिकृत ‘Login ID’ आणि ‘Password’ टाकून लॉग इन करतील.
-
eKYC विभाग निवडणे:
ॲपच्या मुख्य स्क्रीनवर, त्यांना ‘Data Entry’ किंवा अशाच विभागात सर्वात शेवटी ‘eKYC Workers’ नावाचा एक पर्याय दिसेल. ते त्यावर क्लिक करतील.
-
जॉब कार्ड शोधणे:
आता, अधिकारी तुमच्या गावाचे नाव निवडतील. त्यानंतर ते तुमचा ‘nrega job card number’ टाकून शोधतील. जर तुमच्याकडे जॉब कार्ड नंबर नसेल, तर ते यादीतून (nrega job card list) तुमचे नाव शोधू शकतात.
-
सदस्य निवडणे (Worker Selection):
तुमचे जॉब कार्ड निवडल्यावर, त्यामधील सर्व सदस्यांची (उदा. पती, पत्नी, मुले) नावे दिसतील. ज्या सदस्याची KYC करायची आहे, अधिकारी त्या नावावर क्लिक करतील.
-
आधार फेस ॲप उघडणे (Automatic):
ज्या क्षणी अधिकारी तुमच्या नावावर क्लिक करतील, त्याच क्षणी ‘Aadhaar FaceRD’ ॲप आपोआप उघडेल आणि मोबाईलचा कॅमेरा (पुढचा किंवा मागचा) सुरू होईल.
-
चेहरा स्कॅन करणे (महत्त्वाची स्टेप):
अधिकारी तुम्हाला मोबाईलच्या कॅमेऱ्यासमोर उभे राहण्यास सांगतील. तुमचा चेहरा स्क्रीनवरील हिरव्या गोलात (Green Circle) व्यवस्थित बसेल याची खात्री करा. यावेळी तुमच्या चेहऱ्यावर पुरेसा प्रकाश (Good Lighting) असावा.
-
डोळ्यांची उघडझाप करणे (Liveness Check):
ॲप तुम्हाला “Blink your eyes” (तुमच्या डोळ्यांची उघडझाप करा) असा संदेश देईल. तुम्हाला २ ते ३ वेळा तुमच्या पापण्या मिचकाव्या लागतील. (हे तुम्ही फोटोसमोर धरला नाही ना, हे तपासण्यासाठी असते).
-
eKYC यशस्वीरित्या सबमिट!
तुमचा चेहरा तुमच्या आधार कार्डवरील फोटोशी जुळला की, ॲप तुमचा फोटो कॅप्चर करेल आणि स्क्रीनवर “eKYC Submitted Successfully” किंवा “Worker eKYC Details Captured Successfully” असा हिरव्या रंगात मेसेज येईल. तुमची nrega job card kyc प्रक्रिया पूर्ण झाली!
बस! ही इतकी सोपी प्रक्रिया आहे. यासाठी जास्तीत जास्त १ ते २ मिनिटे लागतात. मुख्य वेळ फक्त तुमचा नंबर येण्यासाठी किंवा अधिकाऱ्याच्या कामाच्या वेळेत जाण्यासाठी लागतो.
NREGA Job Card KYC न केल्यास काय होईल? (गंभीर परिणाम)
एक सल्लागार म्हणून, मी तुम्हाला स्पष्टपणे सांगू इच्छितो की या कामात हलगर्जीपणा करू नका. जर तुम्ही eKYC केली नाही, तर तुम्हाला खालील गंभीर परिणामांना सामोरे जावे लागेल:
- 1. जॉब कार्ड डीॲक्टिव्हेट (Deactivate) होईल: हा सर्वात मोठा धोका आहे. तुमचे जॉब कार्ड सरकारी सिस्टीममधून ‘निष्क्रिय’ केले जाईल.
- 2. कामाची मागणी (Demand for Work) करता येणार नाही: तुम्ही ‘मस्टर रोल’ (Hajeri Patrak) साठी अर्ज करू शकणार नाही.
- 3. हजेरी (nrega attendance) लागणार नाही: जरी तुम्ही कामावर गेलात, तरी NMMS ॲपमध्ये तुमची हजेरी लागणार नाही, कारण तुमची ओळख पटलेली नसेल.
- 4. पैसे अडकतील (Payment Blocked): सर्वात महत्त्वाचे. तुम्ही केलेल्या कामाचे पैसे तुमच्या बँक खात्यात जमा होणार नाहीत, कारण तुमचे खाते DBT (Aadhaar Payment) साठी पात्र ठरणार नाही.
- 5. NREGA Job Card List मधून नाव वगळले जाईल: कालांतराने, निष्क्रिय केलेली कार्डे कायमस्वरूपी यादीतून काढून टाकली जाऊ शकतात, ज्यामुळे तुम्हाला नवीन जॉब कार्डसाठी पुन्हा अर्ज करावा लागेल.
या सर्व त्रासांपासून वाचण्याचा सोपा मार्ग म्हणजे आजच तुमच्या ग्रामपंचायतीत जाऊन १ मिनिटात eKYC पूर्ण करणे.
KYC करताना येणाऱ्या सामान्य चुका आणि त्यावरील उपाय (तपासनीस म्हणून)
मी पाहिले आहे की अनेक कामगारांना काही सामान्य अडचणी येतात. एक ‘तपासनीस’ (Fact-Checker) म्हणून, मी त्या अडचणी आणि त्यांचे उपाय खाली देत आहे:
अडचण १: “Aadhaar FaceRD App Not Working” किंवा “चेहरा स्कॅन होत नाही”
- कारण: हे ॲप जुने (Outdated) असू शकते, किंवा मोबाईलमध्ये इंटरनेट स्लो असू शकते.
- उपाय: अधिकाऱ्याला सांगा की त्यांनी Play Store वर जाऊन ‘Aadhaar FaceRD Service’ ॲप अपडेट करावे. तसेच, चांगल्या नेटवर्क रेंजमध्ये उभे रहा.
अडचण २: “चेहरा जुळत नाही (Face Mismatch)”
- कारण: तुमच्या आधार कार्डवरील फोटो खूप जुना (उदा. लहानपणीचा) असू शकतो, किंवा स्कॅन करताना पुरेसा प्रकाश नसेल.
- उपाय: प्रथम, चांगल्या प्रकाशात (दिवसा) आणि कॅमेरा लेन्स स्वच्छ करून पुन्हा प्रयत्न करा. तरीही होत नसेल, तर तुम्हाला जवळच्या ‘आधार सेवा केंद्रात’ (Aadhaar Seva Kendra) जाऊन तुमच्या आधार कार्डवर तुमचा नवीन, सध्याचा फोटो अपडेट (Biometric Update) करावा लागेल. हाच अंतिम उपाय आहे.
अडचण ३: “आधार कार्ड आणि जॉब कार्डवरील नावात फरक आहे” (सर्वात मोठी अडचण)
- कारण: उदा. आधार कार्डवर ‘ज्ञानेश्वर पाटील’ आहे आणि जॉब कार्डवर ‘ज्ञा. आर. पाटील’ आहे. असा थोडासा फरक (Spelling Mistake) असला तरी सिस्टीम ते स्वीकारत नाही.
- उपाय: eKYC करण्यापूर्वी, तुम्हाला या दोन्हीपैकी एक कागदपत्र दुरुस्त (Correct) करावे लागेल.
- जर आधार कार्ड बरोबर असेल, तर ग्रामपंचायतीत अर्ज देऊन जॉब कार्डवरील नाव आधार कार्डप्रमाणे दुरुस्त करून घ्या.
- जर जॉब कार्ड बरोबर असेल, तर आधार केंद्रात जाऊन आधार कार्डवरील नाव दुरुस्त करा.
माझा सल्ला: शक्यतो, आधार कार्डवरील नावच सर्वत्र वापरा. त्यामुळे जॉब कार्डवरील नाव बदलून घेणे सोपे आहे.
अडचण ४: “अधिकारी (ग्रामसेवक/रोजगार सेवक) सहकार्य करत नाहीत”
- कारण: त्यांच्यावर कामाचा ताण असू शकतो, किंवा त्यांना प्रक्रियेची माहिती नसू शकते.
- उपाय (सल्लागार म्हणून):
- प्रथम, सरपंच (Sarpanch) किंवा उपसरपंच यांच्याशी संपर्क साधा आणि त्यांना सरकारी आदेशाबद्दल सांगा.
- तरीही काम न झाल्यास, तुमच्या पंचायत समिती (Block Office) मध्ये जाऊन गट विकास अधिकाऱ्यांची (BDO) भेट घ्या आणि लेखी तक्रार करा. eKYC करणे हा तुमचा अधिकार आहे आणि ते करणे अधिकाऱ्याचे कर्तव्य आहे.
NREGA Job Card KYC शी संबंधित 10+ महत्त्वाचे प्रश्न (FAQs)
तुमच्या मनात अजूनही काही प्रश्न असतील. चला, ते सर्व एकामागून एक सोडवूया.
प्रश्न १: NREGA KYC करण्याची शेवटची तारीख (Last Date) काय आहे?
उत्तर: सरकार वेळोवेळी याची शेवटची तारीख जाहीर करते आणि ती अनेकदा वाढवली जाते. पण, तुम्ही ‘शेवटच्या तारखेची’ वाट पाहू नका. ही एक सतत चालणारी प्रक्रिया (Ongoing Process) आहे. जितक्या लवकर तुम्ही तुमची nrega kyc पूर्ण कराल, तितके तुम्ही सुरक्षित व्हाल. तुमच्या ग्रामपंचायतीत हे काम ‘जोरात’ सुरू असतानाच ते करून घ्या.
प्रश्न २: eKYC करण्यासाठी किती पैसे (Fees) लागतात?
उत्तर: शून्य रुपये (0 Rs). NREGA Job Card eKYC करणे ही पूर्णपणे मोफत (Free) सेवा आहे. यासाठी जर कोणीही (अगदी सरकारी अधिकारी सुद्धा) तुमच्याकडे पैशांची मागणी करत असेल, तर ती सरळ सरळ लाच असेल. तुम्ही याची तक्रार वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे (BDO) करू शकता.
प्रश्न ३: माझ्याकडे स्मार्टफोन नाही, मी KYC कशी करू?
उत्तर: मी वर स्पष्ट केल्याप्रमाणे, तुम्हाला स्मार्टफोनची गरजच नाही. ही प्रक्रिया अधिकाऱ्याच्या स्मार्टफोनवरून (ज्यात NMMS ॲप आहे) होणार आहे. तुम्हाला फक्त तुमचा चेहरा दाखवण्यासाठी स्वतः तिथे हजर राहायचे आहे.
प्रश्न ४: कुटुंबातील फक्त प्रमुखाने KYC केली तर चालेल का?
उत्तर: नाही. जॉब कार्डमध्ये जितके ‘सक्रिय कामगार’ (Active Workers) आहेत, म्हणजेच जे लोक प्रत्यक्षात कामावर जातात, त्या प्रत्येक सदस्याला स्वतःची eKYC पूर्ण करावी लागेल. एकाच्या केवायसीचा दुसऱ्याला फायदा होणार नाही.
प्रश्न ५: मी सध्या कामानिमित्त दुसऱ्या गावात/शहरात (उदा. पुणे/मुंबई) आहे. मी तिथून eKYC करू शकतो का?
उत्तर: नाही. ही एक मोठी अडचण आहे. अधिकाऱ्याचा NMMS लॉग इन हा फक्त त्याच्या ‘ग्रामपंचायती’ पुरता मर्यादित असतो. त्यामुळे, तुमची eKYC फक्त तुमच्या स्वतःच्या ग्रामपंचायतीमध्येच होऊ शकते, जिथे तुमचे जॉब कार्ड नोंदवलेले आहे. यासाठी तुम्हाला एकदा तुमच्या गावी जावेच लागेल.
प्रश्न ६: NREGA Job Card List मध्ये माझे नाव कसे तपासावे?
उत्तर: तुम्ही तुमचे नाव अधिकृत NREGA यादीत ऑनलाइन तपासू शकता. यासाठी तुम्ही NREGA च्या अधिकृत वेबसाईटला भेट देऊ शकता. ही प्रक्रिया थोडी क्लिष्ट असू शकते, पण तुम्ही तुमच्या ग्रामपंचायत कार्यालयात किंवा ‘आपले सरकार’ केंद्रावर जाऊन ती यादी (nrega job card list) पाहू शकता.
अधिकृत पोर्टल: https://nrega.nic.in (या पोर्टलवर ‘Reports’ विभागात जाऊन तुम्ही तुमच्या राज्याची, जिल्ह्याची, तालुक्याची आणि गावाची यादी शोधू शकता.)
प्रश्न ७: eKYC आणि ‘आधार सीडिंग’ (Aadhaar Seeding) एकच आहे का?
उत्तर: नाही. हा खूप महत्त्वाचा फरक आहे.
- eKYC: ही तुमची ‘ओळख’ (Identity) पटवते. (जॉब कार्ड + आधार = तुम्ही तीच व्यक्ती आहात).
- Aadhaar Seeding (बँक खात्याशी): हे तुमचे ‘पैसे’ (Payment) मिळवण्यासाठी असते. (जॉब कार्ड + आधार + बँक खाते = DBT).
पैसे मिळवण्यासाठी तुम्हाला दोन्ही गोष्टी करणे आवश्यक आहे. तुमची eKYC झाली असेल, पण तुमचे बँक खाते आधारशी (NPCI मॅपरवर) लिंक नसेल, तरीही पैसे येणार नाहीत. त्यामुळे, तुमच्या बँकेत जाऊन ‘Aadhaar Seeding’ फॉर्म भरून ते कामही पूर्ण करा.
प्रश्न ८: माझा मोबाईल नंबर आधारशी लिंक नाही, तरीही Face eKYC होईल का?
उत्तर: होय, नक्कीच होईल. हीच तर ‘फेस ऑथेंटिकेशन’ची खासियत आहे. यासाठी कोणत्याही प्रकारच्या OTP (One Time Password) ची गरज लागत नाही. तुमचा मोबाईल नंबर आधारशी लिंक असो वा नसो, तुमची eKYC यशस्वीरित्या पूर्ण होईल.
प्रश्न ९: मी माझा ‘nrega job card number’ विसरलो/हरवला तर काय करावे?
उत्तर: काहीही काळजी करू नका. जेव्हा तुम्ही अधिकाऱ्याकडे जाल, तेव्हा ते NMMS ॲपमध्ये तुमच्या नावावरून (Search by Name) किंवा तुमच्या गावाच्या संपूर्ण यादीतून (nrega job card list) तुमचे नाव शोधू शकतात. नंबर असणे चांगले, पण अनिवार्य नाही.
प्रश्न १०: eKYC झाल्यावर ‘nrega attendance’ (हजेरी) कशी लावली जाते?
उत्तर: eKYC हा एक वेळचा (One-time) भाग आहे. एकदा तुमची ओळख पटली की, जेव्हा तुम्ही कामावर जाल, तेव्हा अधिकारी NMMS ॲपद्वारे दिवसातून दोनदा (सकाळी आणि दुपारी) तुमचा आणि इतर मजुरांचा ग्रुप फोटो काढून हजेरी लावतील. ती हजेरी तुमच्या KYC-सक्षम जॉब कार्डवर नोंदवली जाईल.
प्रश्न ११: ही प्रक्रिया सुरक्षित आहे का? माझ्या चेहऱ्याचा डेटा…
उत्तर: होय, ही 100% सुरक्षित आहे. ही दोन्ही ॲप्स (NMMS आणि Aadhaar FaceRD) NIC (National Informatics Centre) आणि UIDAI या सरकारी संस्थांनी बनवली आहेत. तुमचा डेटा एनक्रिप्टेड (Encrypted) असतो आणि त्याचा गैरवापर होऊ शकत नाही.
निष्कर्ष (Conclusion)
मित्रांनो, NREGA Job Card KYC ही आता एक ‘पर्यायी’ (Optional) गोष्ट राहिलेली नाही, तर ती ‘अनिवार्य’ (Mandatory) झाली आहे.
या संपूर्ण लेखाचा सारांश एका ओळीत सांगायचा तर:
“तुमचे NREGA जॉब कार्ड चालू ठेवण्यासाठी आणि कामाचे पैसे थेट बँक खात्यात मिळवण्यासाठी, आजच तुमच्या ग्रामपंचायत कार्यालयात जा आणि अधिकाऱ्याच्या (ग्रामसेवक/रोजगार सेवक) मोबाईलवरील NMMS ॲप व Aadhaar FaceRD ॲपद्वारे तुमचा चेहरा स्कॅन करून 1 मिनिटात मोफत eKYC पूर्ण करा.”
उद्यावर ढकलू नका. सरकार सध्या निष्क्रिय (Inactive) आणि बोगस (Fake) जॉब कार्ड्सना सिस्टीममधून काढून टाकण्याचे काम वेगाने करत आहे. या सरकारी ‘स्वच्छता मोहिमेत’ तुमचे खरे आणि कष्टकरी जॉब कार्ड चुकून रद्द होऊ नये, याची काळजी घेणे तुमच्याच हातात आहे.
मला आशा आहे की या सविस्तर माहितीमुळे तुमचे सर्व गैरसमज दूर झाले असतील आणि तुम्हाला एका स्पष्ट दिशा मिळाली असेल. जर तुम्हाला अजूनही काही शंका असतील, किंवा eKYC करताना काही वेगळी अडचण येत असेल, तर खाली कमेंट सेक्शनमध्ये नक्की लिहा. मी तुम्हाला मदत करण्याचा नक्की प्रयत्न करेन.
