विश्वास • माहिती • संधी

ई-पीक पाहणी नवीन नियम २०२६: आता शेतकऱ्यांना नाही, तर ‘पीक पाहणी सहाय्यक’ करणार नोंदणी!

जय शिवराय मित्रांनो! खरीप हंगाम आला की शेतकऱ्यांची एकच धांदल उडते, ती म्हणजे ई-पीक पाहणीची. गेल्या काही वर्षांपासून सर्व्हर डाऊन होणे, ॲप न चालणे किंवा लोकेशन बरोबर न येणे अशा अनेक समस्यांमुळे शेतकरी त्रस्त होते. याच समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी राज्य शासनाने १५ जुलै २०२६ रोजी एक अत्यंत महत्त्वाचा शासन निर्णय (GR) निर्गमित केला आहे.

आता खरीप हंगाम २०२६ पासून शेतकऱ्यांना स्वतःच्या मोबाईलवर ई-पीक पाहणी करण्यासाठी तासनतास घालवण्याची गरज नाही. शासनाने ही संपूर्ण प्रक्रिया ‘डिजिटल क्रॉप सर्वे (DCS MH)’ या नवीन ॲपवर स्थलांतरित केली असून, यासाठी गावात ‘पीक पाहणी सहाय्यक’ नेमले जाणार आहेत. हे सहाय्यक तुमच्या बांधावर येऊन तुमची पीक पाहणी पूर्ण करतील.

माझी योजना (Majhi Yojana) च्या या विस्तृत लेखामध्ये आपण हा नवीन बदल काय आहे, तुमच्या सातबारावर अचूक नोंद कशी होईल, आणि जर तुम्हाला स्वतःला गावात ‘सहाय्यक’ म्हणून काम करायचे असेल, तर त्याचे online registration कसे करायचे, हे अगदी सोप्या भाषेत समजून घेणार आहोत.

१. नवीन ई-पीक पाहणी २०२६ (DCS MH) प्रणाली नक्की काय आहे?

अडचण काय होती? पूर्वी शेतकरी स्वतःच्या मोबाईलमध्ये ॲप download करून स्वतःच फोटो अपलोड करत होते. पण अनेक शेतकऱ्यांकडे स्मार्टफोन नसणे, नेटवर्क नसणे किंवा तांत्रिक माहिती नसणे यामुळे मोठ्या प्रमाणावर जमिनीची नोंदणी राहून जायची.

शासनाचा नवीन उपाय: केंद्र शासनाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आता महाराष्ट्रात DCS MH (Digital Crop Survey Maharashtra) हे नवीन प्रणाली लागू करण्यात आली आहे. दर १,००० ते १,५०० प्लॉट (गट नंबर) मागे एक ‘पीक पाहणी सहाय्यक’ (Surveyor) नेमला जाईल. मोठे गाव असेल तर तिथे दोन किंवा तीन सहाय्यक असतील.

२. पीक पाहणी सहाय्यक कोण असतील आणि ते काम कसे करतील?

कोण बनू शकतं सहाय्यक? गावातील कोतवाल, ग्राम रोजगार सेवक, आशा सेविका, बचत गटाच्या महिला, कॉमन सर्विस सेंटर (CSC) चालक किंवा माय भारत पोर्टलवर नोंदणीकृत नेहरू युवा स्वयंसेवक यांची या पदावर नियुक्ती केली जात आहे.

प्रत्यक्ष शेतावर (Ground Reality) काम कसे चालणार?

• उदा. तुमच्या शेतात भात, उडीद, मूग किंवा लाखोरी यांसारखी पिके लागवड केलेली असतील, तर सहाय्यक तुमच्या शेतात येईल.
• तो तुमच्या शेताच्या बांधापासून २० मीटरच्या आत उभा राहील.
• त्याच्या DCS MH ॲपमधून पिकाचे क्षेत्र, जलसिंचनाचा स्रोत, बांधावरील झाडे आणि पड जमिनीचे जिओ-टॅगिंग (Geo-tagging) केलेले २ फोटो काढेल.
• नोंदणी पूर्ण करताना त्याला ॲपवर “ही माहिती सत्य आहे” असे स्वयं-घोषणापत्र द्यावे लागेल.

३. तलाठी पडताळणी आणि फळबागांसाठी विशेष नियम

एकदा सहाय्यकाने माहिती submit केली की ती थेट सातबारावर जात नाही. ती आधी गावातील तलाठी (ग्राम महसूल अधिकारी) यांच्याकडे जाईल. ते १००% नोंदींची पडताळणी करतील.

जर नोंद चुकीची झाली तर?
तलाठ्याला वाटले की नोंद चुकीची आहे, तर ते ती रद्द करू शकतात. त्यानंतर ती पुन्हा सहाय्यकाकडे पाठवली जाईल. जर सातबारावर (गाव नमुना १२) नोंद आल्यानंतर शेतकऱ्याला चूक आढळली, तर हंगाम संपण्यापूर्वी मंडळ अधिकाऱ्याकडे (Mandal Adhikari) अर्ज करून ती दुरुस्त करून घेता येईल.

४. पीक पाहणी सहाय्यक (Surveyor) म्हणून Online Registration कसे करावे?

जर तुम्हाला तुमच्या गावात पीक पाहणी सहाय्यक म्हणून काम करायचे असेल (ज्याचे मानधन शासनाकडून ठरवून दिले जाईल), तर तुम्हाला ऑनलाईन फॉर्म भरावा लागेल. अनेक तरुणांना हा फॉर्म भरताना OTP चा Error येत आहे. खालील सोप्या स्टेप्स फॉलो करून तुम्ही हा फॉर्म भरू शकता.

नोंदणीच्या स्टेप्स (Step-by-Step Process):

1. सर्वप्रथम अधिकृत पोर्टलवर जा: brdcs.agristack.gov.in
2. तिथे ‘Become a Surveyor’ या पर्यायावर क्लिक करा.
3. तुमचे पहिले नाव आणि आडनाव (Name & Surname) टाका.
4. तुमचा आधार नंबर टाका आणि बाजूला क्लिक करा. आधारशी लिंक असलेल्या मोबाईलवर OTP येईल, तो टाकून Verify करा.
5. त्यानंतर मोबाईल नंबर टाकून मोबाईल OTP ने Verify करा.
6. सर्वांत मोठी अडचण (Common Mistake & Solution): Email ID टाकल्यावर अनेकांना OTP येत नाही. जर ईमेलवर OTP आला नाही, तर कॅन्सल करा. बाकीचा पत्ता (जिल्हा, तालुका, गाव, पिनकोड) भरा. त्यानंतर पुन्हा एकदा Email ID च्या बॉक्सवर क्लिक करून बाजूला क्लिक करा आणि तिथे तुमचा मोबाईलवर आलेला जुना OTP च टाका! यामुळे तुमचा फॉर्म ऑटोमॅटिक व्हेरिफाय होऊन Submit चे बटन चालू (Enable) होईल.
7. Consent देऊन Form Submit करा.

सबमिट झाल्यावर तुम्हाला SMS द्वारे User ID आणि Password मिळेल.

DCS MH App मध्ये Login कसे करावे?

1. मोबाईलमध्ये DCS MH ॲप डाउनलोड करून ओपन करा.
2. भाषा निवडून ‘लॉगिन करा’ (Login) पर्यायावर जा आणि ‘सहाय्यक’ (Surveyor) निवडा.
3. मिळालेला User ID (मोबाईल नंबर) आणि Password टाका.
4. पुन्हा एक OTP येईल, तो भरून सबमिट करा.
5. लॉगिन झाल्यावर सुरक्षिततेसाठी ४ अंकी MPIN किंवा Biometric (फिंगरप्रिंट) सेट करा.

यानंतर तहसीलदार कार्यालयामार्फत तुमचे व्हेरिफिकेशन होईल आणि तुम्हाला प्रत्यक्ष कामाच्या सूचना दिल्या जातील.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

थोडक्यात पण महत्त्वाचे (Conclusion)

शेतकरी मित्रांनो, महाराष्ट्र शासनाचा हा नवीन Digital Crop Survey (DCS) प्रकल्प खऱ्या अर्थाने शेतकऱ्यांची धावपळ कमी करणारा आहे. आता तुम्हाला स्वतःला ॲपच्या तांत्रिक अडचणींशी झगडत बसण्याची गरज नाही. शासनाचे सहाय्यक तुमची ही जबाबदारी पार पाडतील. तरीही, आपल्या सातबारावर (गाव नमुना १२) पिकाची अचूक नोंद झाली आहे की नाही, हे तपासून पाहणे आपली जबाबदारी आहे.

आम्हाला नक्की सांगा: तुम्ही यावर्षी ई-पीक पाहणीच्या नवीन प्रक्रियेबद्दल तुमच्या गावातील अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधला आहे का? किंवा सहाय्यक म्हणून फॉर्म भरताना तुम्हाला काही अडचण येत आहे का? तुमचा अनुभव खाली कंमेंट करून नक्की सांगा!

अशाच खात्रीशीर आणि विश्वासार्ह माहितीसाठी Majhi Yojana शी जोडलेले राहा!