थोडक्यात सारांश: उन्हाळी हंगाम २०२५ करिता ‘राष्ट्रीय खाद्य तेल अभियान’ अंतर्गत भुईमूग पिकासाठी १००% बियाणे अनुदान योजना (Mahadbt Biyane Anudan 2025) सुरू झाली आहे. महाराष्ट्रातील ८ विशिष्ट जिल्ह्यांमधील शेतकऱ्यांना प्रति किलो ११४ रुपये दराने मोफत बियाणे उपलब्ध करून दिले जाईल. यासाठी Mahadbt Farmer Scheme पोर्टलवर अर्ज करणे अनिवार्य आहे. कमीत कमी ३० किलो ते जास्तीत जास्त १५० किलो बियाणे शेतकऱ्यांना मिळणार आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Highlights)

योजनेची ओळख आणि उद्दिष्ट (Scheme Details)

राज्यातील तेलबियांचे उत्पादन वाढवण्याच्या उद्देशाने शासनाने ३० जुलै २०२५ रोजी ५ कोटी ५६ लाख रुपयांच्या निधीसह ‘खाद्य तेल मिशन अभियान’ राबवण्यास मंजुरी दिली आहे. या योजनेच्या मार्गदर्शक सूचना ७ मे २०२५ रोजी निर्गमित करण्यात आल्या होत्या.

या अभियानांतर्गत सोयाबीन, तीळ, करडई, कारळ आणि भुईमूग या पिकांचा समावेश असला तरी, सध्या केवळ उन्हाळी भुईमूग पिकासाठी १००% अनुदानावर बियाणे वाटप सुरू करण्यात आले आहे.

पात्रता निकष (Eligibility Criteria)

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी खालील निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

• स्थानिक रहिवासी: अर्जदार शेतकरी खालील ८ जिल्ह्यांपैकी एका जिल्ह्यातील असावा:
  • कोल्हापूर (Kolhapur)
  • सांगली (Sangli)
  • सातारा (Satara)
  • नाशिक (Nashik)
  • धुळे (Dhule)
  • पुणे (Pune)
  • अहिल्यानगर (Ahilyanagar)
  • छत्रपती संभाजीनगर (Chhatrapati Sambhajinagar)
• नोंदणी: शेतकऱ्याने महाडीबीटी (Mahadbt Portal) वर नोंदणी केलेली असावी.
• जमीन धारणा: शेतकऱ्याकडे लागवडीयोग्य जमीन असणे आवश्यक आहे.

अनुदानाचे स्वरूप आणि मर्यादा (Subsidy Structure)

शासनाच्या निर्णयानुसार, निवड झालेल्या लाभार्थ्यांना भुईमूग बियाणे खरेदीवर १००% अनुदान दिले जाईल. याचे गणित खालीलप्रमाणे राहील:

१. बियाण्याचा दर:

बियाण्याचा दर प्रति किलो ११४ रुपये निश्चित करण्यात आला आहे.

२. क्षेत्र आणि बियाणे मर्यादा:

• किमान मर्यादा: २० गुंठे (२० आर) क्षेत्रासाठी – ३० किलो बियाणे.
• कमाल मर्यादा: १ हेक्टर (२.५ एकर) क्षेत्रासाठी – १५० किलो बियाणे.

उदाहरण: जर आपण १ एकर क्षेत्रासाठी अर्ज केला, तर अंदाजे ६० किलो बियाणे मिळू शकते.

३. पॅकेजिंग (Packaging):

बियाणे २० किलो आणि ३० किलोच्या बॅगमध्ये उपलब्ध होईल. वितरणाच्या वेळी उपलब्ध असलेल्या बॅगच्या आकारानुसार, शेतकऱ्याला मिळणाऱ्या अंतिम बियाण्याच्या प्रमाणात थोडेफार समायोजन (Adjustment) केले जाऊ शकते.

अर्ज कसा करावा? (Application Process)

शेतकऱ्यांनी Mahadbt biyane anudan 2025 online registration खालील पायऱ्यांनुसार करावे:

Step-by-Step Online Process:

1. सर्वप्रथम Mahadbt Farmer Scheme च्या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या.
2. आपले युजरनेम आणि पासवर्ड वापरून लॉग-इन करा.
3. डॅशबोर्डवर ‘अर्ज करा’ (Apply) या ऑप्शनवर क्लिक करा.
4. त्यानंतर ‘बी बियाणे आणि औषधे’ (Seeds and Medicines) हा घटक निवडा.
5. पिकाचा प्रकार ‘तेलबिया’ (Oilseeds) आणि पीक ‘भुईमूग’ (Groundnut) निवडून तपशील भरा.
6. तालुका आणि गाव निवडून अर्ज सबमिट करा.

टीप: अर्ज करताना उपलब्ध असल्यास ‘MahaDBT Farmer Scheme Lottery’ पद्धतीचा अवलंब केला जाईल की ‘प्रथम येणाऱ्यास प्राधान्य’ दिले जाईल, हे उपलब्ध निधीवर अवलंबून असेल.

आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)

पोर्टलवर अर्ज सादर करण्यासाठी आणि बियाणे उचलण्यासाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक असू शकतात (अधिकृत पोर्टलच्या नियमावलीनुसार):

• आधार कार्ड (Aadhaar Card)
• ७/१२ आणि ८-अ उतारा (अद्ययावत)
• बँक पासबुक झेरॉक्स (आधार लिंक असणे आवश्यक)
• मोबाईल नंबर (आधारशी संलग्न)
• जात प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)

(टीप: अचूक कागदपत्रांची यादी महाडीबीटी पोर्टलवर लॉगिन केल्यावर स्पष्ट होईल.)

सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

१. भुईमूग बियाणे अनुदानासाठी अर्ज करण्याची शेवटची तारीख (Last Date) काय आहे?

अधिकृत माहितीत शेवटची तारीख नमूद केलेली नाही. मात्र, उन्हाळी हंगाम सुरू होत असल्याने शेतकऱ्यांनी लवकरात लवकर अर्ज करावेत.

२. मी अकोला जिल्ह्याचा शेतकरी आहे, मी अर्ज करू शकतो का?

नाही. सध्या ही योजना केवळ कोल्हापूर, सांगली, सातारा, नाशिक, धुळे, पुणे, अहिल्यानगर आणि छत्रपती संभाजीनगर या ८ जिल्ह्यांसाठीच लागू आहे.

३. बियाणे किती किलो मिळणार?

तुम्ही निवडलेल्या क्षेत्रानुसार, किमान ३० किलो ते कमाल १५० किलो बियाणे मिळेल.

४. मला बियाण्यासाठी पैसे भरावे लागतील का?

योजनेचे स्वरूप १००% अनुदानाचे आहे. मात्र, महाडीबीटी प्रक्रियेनुसार कधीकधी आधी रक्कम भरावी लागते व नंतर अनुदान जमा होते, किंवा परमिटवर मोफत मिळते. याबाबतची स्पष्टता कृषी विभागाकडून वितरणाच्या वेळी मिळेल.

५. अर्ज कोठून करावा?

तुम्ही स्वतःच्या मोबाईलवरून किंवा जवळच्या सेतू केंद्रातून ‘Mahadbt Farmer Scheme’ पोर्टलवर अर्ज करू शकता.